Önemli bir sağlık sorunu olan uyku apnesi bazı durumlarda cerrahi operasyonlarla tedavi edilebilir. Ancak cerrahinin yetersiz kaldığı durumlar olabilir. Operasyondan bir veya iki yıl kadar sonra hastalığın yeniden ortaya çıktığını söyleyen hastalar da vardır. Hekimler, cerrahi tedavinin uygun olmadığı, yetersiz kaldığı veya sonuç vermediği durumlarda CPAP, otomatik CPAP (APAP) veya BPAP gibi solunum cihazlarını önerir. KOAH gibi süregelen akciğer hastalıklarının tedavisinde ise BPAP veya BPAP ST gibi solunum cihazları kullanılır. Kronik akciğer hastaları ömür boyu cihaz kullanmak zorunda kalabilir. Hastalığın türüne ve şiddetine göre hangi cihazın kullanılacağına hekim karar verir. Bu cihazlar, üst solunum yolunu açık tutmak ve akciğerlere yeterli hava gitmesini sağlamak için basınçlı hava üretir. PAP tedavisi genel olarak güvenli bir tedavidir ve ciddi yan etkisi azdır. Yine de bazı durumlarda ortaya çıkan yan etkiler tedaviyi olumsuz etkileyebilir, hatta hastanın tedaviden tamamen vazgeçmesine neden olabilir.
Astım, hava yollarında süregelen bir iltihaplanma (inflamasyon) ile seyreden, hava yollarının duyarlılığını artıran ve daralmayla birlikte nefes almayı zorlaştıran kronik bir hastalıktır. Astımda hava yollarını saran kasların kasılmasına bronş kasılması (bronkospazm) denir ve bu durum hastalığın en belirgin özelliklerinden biridir. Aşırı duyarlı hale gelen hava yolları iltihaplı, şiş ve kızarık olabilir. Bu nedenle bazı dış etkenler daralmaya neden olabilir ve nefes almayı zorlaştırabilir. Astım alerjiyle ilişkili olabildiği gibi enfeksiyonlar da astım belirtilerini başlatabilir. Hırıltılı solunum ve tekrarlayan öksürük sık görülen belirtilerdendir. Astım her yaşta görülebilir, ancak vakaların önemli bir kısmı çocukluk döneminde başlar. Bazı kaynaklara göre vakaların yaklaşık %30'u yaşamın ilk birkaç yılında ortaya çıkar. Son yıllarda dünya genelinde alerjik hastalıkların ve astımın görülme sıklığı artmaktadır. Bunun nedenleri arasında kapalı ortamlarda geçirilen sürenin artması, kırsaldan şehre göç, doğal yaşamdan ve sağlıklı beslenmeden uzaklaşma, tütün ürünleri kullanımı ve kimyasal temizlik malzemelerinin yaygınlaşması gibi etkenler gösterilmektedir. Yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bu hastalığın kesin bir tedavisi yoktur. Ancak hastanın özelliklerine göre belirlenen tedavilerle hastalık kontrol altında tutulabilir.
Hasta bakmak oldukça zorlu bir süreçtir. Özellikle ALS, SMA, kanser, demans, Parkinson, felç ve KOAH gibi hem hastada hem de ailede psikolojik ve fiziksel yıpranmaya yol açan hastalıklarda süreç daha da zorlaşır. Özel bakıma ihtiyaç duyan birinin tüm sorumluluğunu üstlenmeyi düşünmek bile başlı başına bir stres kaynağıdır. Gönüllü olarak böyle bir yükün altına girmek, kişinin kendi hayatından ödün vermesi anlamına gelir. Ne kadar zor olursa olsun bu sorumluluk çoğu zaman sadakat, sevgi ve duygusal bağlar sayesinde üstlenilir. Hasta olan kişiye ihtiyaç duyduğu anda sırt dönmek vicdanen kolay değildir. Bu süreçle baş edebilmek için aile bireylerinin kendi sağlıklarına da dikkat etmesi önemlidir. Yaşanan psikolojik yükü hastaya hissettirmemek için arka planda rahatlatıcı önlemler almak gerekir. Bakım sorumluluğunu ailelerde çoğunlukla kadınlar üstlenir. Bunda toplumsal rollerin ve geleneklerin etkisi büyüktür. Aileden kim bakım sorumluluğunu üstlenirse üstlensin, bu süreçte dikkat edilmesi gereken çok önemli konular olduğu unutulmamalıdır.
Tıptaki gelişmeler ve sağlıklı yaşam konusundaki farkındalık, ortalama yaşam süresini tüm dünyada uzatmıştır. Eskiden tedavisi mümkün olmayan birçok hastalık artık tedavi edilebilmektedir. Hastalar tedavi ve bakım süreçlerine hastanede olduğu gibi evde de devam edebilmektedir. Bu süreçte hasta geçici veya kalıcı olarak yatağa ya da tekerlekli sandalyeye bağımlı hale gelebilir ve bir refakatçinin desteğine ihtiyaç duyabilir. Bakımın en önemli parçalarından biri hastanın temizliğidir. Bunun için özel olarak üretilmiş medikal ürünler vardır. Bu ürünler hastanın mahremiyeti gözetilerek kullanılmalıdır. Hastanın öz bakımının düzenli yapılması hem sağlık hem de psikolojik açıdan çok önemlidir.
Canlılarda kan ile atmosfer havası arasındaki gaz değişimini sağlayan sisteme solunum sistemi denir. Solunum sisteminin en önemli görevi oksijenin kana geçmesini ve kanda biriken karbondioksitin dışarı atılmasını sağlamaktır. Solunum organları canlı türlerine göre farklılık gösterir. Bu organların çalışma şekli ve yapısı da farklı olabilir. Deri, solungaç, trake ve akciğer solunumu bu farklılığa örnek verilebilir. İnsanlarda solunum dış solunum, iç solunum ve hücresel solunum olarak üçe ayrılır. Dış solunum, kan ile atmosfer havası arasında yapılan oksijen ve karbondioksit alışverişidir. İç solunum, kan ile doku hücreleri arasındaki gaz alışverişidir. Hücresel solunum ise hücrelerde besinlerden enerji üretilmesidir. Solunumun canlı yaşamında birçok görevi vardır. Gaz değişimi, kanın pH değerinin düzenlenmesi, vücut sıcaklığının düzenlenmesi, vücudun savunması ve sesin çıkarılması en önemli görevleri arasındadır. Solunum sistemi hayati bir mekanizmadır ve vücuttaki birçok bileşenden oluşur. Bu nedenle solunum hastalıklarının etkisi de çok büyük olur ve beyin başta olmak üzere tüm organlarda hasara yol açabilir. Solunum hastalıklarının tedavisinde ilaçlar ve cihazlar kullanılabilir. Tedavi şekli hastalığın çeşidine ve ağırlığına göre belirlenir. Cihaz tedavilerinde kullanılan birçok solunum parametresi vardır. Bu parametreler hastalığın ağırlığına göre ayarlanmalı ve gerekirse zamanla değiştirilmelidir. Parametre değişikliklerinin bir kısmı hekimin yönlendirmesiyle hastalar veya hasta yakınları tarafından yapılabilirken bir kısmı yalnızca hekim tarafından yapılmalıdır.
Solunum cihazları, kronik veya acil durumlarda kullanılabilen ve özellikle nefes almakta sorun yaşayan hastaların ihtiyaç duyduğu tıbbi cihazlardır. Hastanın kendi solunumuna destek veren cihazlar olduğu gibi, solunum eforu hiç olmayan hastalarda solunumu tamamen üstlenen cihazlar da vardır. En çok kullanılan solunum cihazı oksijen konsantratörüdür. Bu cihazlar, moleküler elek (molecular sieve) adı verilen sistemle ortam havasındaki gazları ayrıştırır ve yaklaşık %90-95 saflıkta oksijen üretir. Moleküler elek sistemiyle sanayi tipi oksijen konsantratörleri üretilebildiği gibi, KOAH ve benzeri kronik solunum hastalıklarında kullanılan, insan sağlığına uygun oksijen üreten cihazlar da üretilir. Oksijen konsantratörleri evde veya hastanede birçok solunum hastalığının tedavisinde kullanılabilir. Solunum cihazlarının neredeyse tamamı havayı filtreleyerek çalışır. Dış ortamdan veya merkezi bir kaynaktan alınan hava filtrelerden geçirilip temizlenerek hastaya ulaştırılır. Oksijen konsantratörleri de havayı filtreler ve oksijeni cihazın içindeki bir depoda biriktirir. Biriken oksijen belli bir basınca ulaştığında hastaya verilir. Genellikle günün büyük bölümünde kesintisiz kullanılan bu cihazlar zamanla kirlenir ve yıpranır. Hem hastanın sağlığı hem de cihazın verimliliği açısından düzenli olarak bakımlarının yapılması gerekir. Düzenli bakım, oluşabilecek arızaları önlediği için hem tedavinin sürekliliğini sağlar hem de maddi kayıpların önüne geçer. Bakımın düzenli yapılması kadar, bakımı kimin ve nasıl yaptığı da çok önemlidir.
Demans tek bir hastalığı ifade etmez. Zihinsel yeteneklerin bozulmasıyla ortaya çıkan hastalıkların hepsine verilen genel bir isimdir. Halk arasında bunama olarak da bilinir. Alzheimer hastalığı bir demans çeşididir, ancak her demans Alzheimer hastalığı değildir. Demansın çeşidine göre tedavi ve bakım yöntemlerinin bazıları değişebilir. Alzheimer hastalığının kesin bir tedavisi yoktur, ancak hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilen ilaçlar vardır. Hastalığın başlangıç, orta ve ileri evrelerinde farklı ilaçlar hekim önerisiyle kullanılabilir. Hormon hastalıkları veya vitamin eksikliği gibi tedavi edilebilir nedenlerden kaynaklanan demansta ise iyileşme ihtimali vardır. Zihinsel yeteneklere etki eden hastalıklar, hastaların yaşamını çok ciddi şekilde değiştirebilir. Hastanın yaşadığı unutkanlıklar ve ne yaptığını bilmediği anlar ciddi riskler oluşturabilir. Bu nedenle hastanın yaşadığı yerin güvenli olması gerekir. Hastalığın orta ve ileri evrelerinde tuvalet ve beslenme konularında yardım gerekebilir. Demanslı hastaların ihtiyaç duyduğu temizlik, beslenme, bakım ve takip gibi birçok destek medikal ürünlerle sağlanabilir. Hastanın tüm sağlık ihtiyaçlarının da sürekli karşılanması gerekir. Özellikle yatağa bağımlı olan hastalarda ciltte oluşabilecek bası yaraları için önlem alınmalı, idrar yolu enfeksiyonlarına karşı da çok dikkatli olunmalıdır. Hasta ister hareketli ister yatağa bağımlı olsun, sürekli takip edilmelidir.
Hasta ya da yaralı taşımak için kullanılan ambulanslar, hastanın bir yerden başka bir yere nakli için kullanılabildiği gibi yolda acil tıbbi müdahale yapılmasını da sağlar. Ambulanslar genel olarak kara, hava ve deniz ambulansı olmak üzere üç gruba ayrılır. Kara ambulanslarında yüksek ses çıkaran siren sistemi ve acil durum aydınlatması bulunur. İnsanlar için kullanılan ambulansların yanında hayvanlar için hizmet veren veteriner ambulansları da vardır. Bunların arasındaki fark, araç içindeki tıbbi donanımların hayvanlara uygun olmasıdır. Ambulans olarak kullanılacak araçların resmi yönetmeliklerle belirlenen kurallara uygun olması gerekir. Araçların tipi ve şekli, genişlik, uzunluk ve yükseklik gibi ölçüleri, siren ve aydınlatma donanımı, haberleşme ve telsiz sistemi, kapıların sayısı ve açılma açısı, pencerelerin sayısı, havalandırma ve ısıtma sistemi, tıbbi cihazların ve ilaçların saklanma yerleri, aracın süspansiyon sistemi ve tasarımı gibi özellikler yönetmelikle belirlenmiştir. Mevzuata uymayan araçlar ambulans olarak görev yapamaz. Her ambulans tipi için, verilecek hizmete göre farklı çeşitte ve sayıda tıbbi donanım bulundurma zorunluluğu vardır. Gerekli tıbbi cihazların ve medikal ürünlerin eksik olması durumunda hem ruhsatlandırma hem de görev sırasında sorun yaşanabilir.
Atmosfer havasının hacimce yaklaşık %78'i azot (N2), %21'i oksijen (O2) ve %0,9'u argondan (Ar) oluşur. Geri kalan küçük bölümde karbondioksit gibi diğer gazlar bulunur. Oksijen konsantratörü, ortamdan aldığı havadaki gazları ayrıştırır ve moleküler elek (moleküler sieve) adı verilen sistemle yüksek yoğunlukta oksijen üretir. Moleküler elek haznelerinin içinde zeolit adı verilen kum görünümünde bir madde bulunur. Hava bu haznelere basınçla gönderildiğinde zeolit azot gazını tutar, oksijen ise haznenin öbür tarafından çıkar. Bu sayede insan sağlığına uygun yoğunlukta oksijen elde edilir. Cihazlar, oksijen tedavisine ihtiyaç duyulan her yerde kullanılabilir. Oksijen konsantratörleri, mekanik ventilatör gibi diğer solunum cihazlarıyla birlikte de hastaya uygulanabilir. Oksijen cihazları hekim önerisiyle kullanılması gereken tıbbi cihazlardır.
Bası yaraları, kalıcı ya da geçici olarak yatağa bağımlı kalan hastaların en büyük sorunlarından biridir. Kişinin vücut ağırlığı, yatağa temas eden bölgelere basınç uygular. Yatağa ya da tekerlekli sandalyeye bağımlı kişilerin uzun süre aynı pozisyonda kalması, vücut ağırlığının hep aynı bölgelere basınç uygulamasına neden olur. Bu bölgelerde kan dolaşımı ve doku beslenmesi bozulur, deri ve deri altı dokusu hasar görür ve sonunda bası yarası oluşur. İdrar, ter ve dışkının ciltle teması ve cildin çarşafa, kıyafete ya da hasta bezine sürtünmesi yara oluşumunu hızlandırır. Açılan yarada enfeksiyon gelişmesi de sık görülür ve hastanın sağlığını daha da tehlikeye sokar. Bası yaralarının tedavisi masraflıdır ve iyileşme süresi uzundur. Vücutta açık yaraların bulunması ve bunların enfeksiyona açık olması hastanın diğer tedavilerini de zorlaştırır. Bası yarasını önlemenin en önemli yollarından biri havalı yatak kullanmaktır. Özellikle pozisyon veren boru tipi havalı yataklar, bası yaralarının önlenmesinde ve mevcut yaraların iyileşmesinde en yüksek faydayı sağlayabilecek ürünlerdir.