Tekerlekli sandalyeler, fiziksel sorunları bulunan kişiler için büyük kolaylık sağlar. Çoğunlukla hasta transferi veya engelli bireylerin sosyal hayata katılabilmesi amacıyla kullanılır. Dünyada teknoloji geliştikçe ve üretim imkanları arttıkça yeni tekerlekli sandalye çeşitleri de piyasaya sunulmaktadır. Akülü tekerlekli sandalyeler (elektrikli tekerlekli sandalyeler) sıkça ihtiyaç duyulan engelli araçlarından biridir. Hem kullanıcıların hem de refakatçilerin işini kolaylaştırır ve engelli bireylere özgürlük sağlar. Cihazlar yıllar içinde tasarım ve işlev bakımından geliştirilmiş, hastanın fiziksel ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde çeşitlenmiştir. Metal gövde üzerine eklenen, aküyle çalışan motorlar sayesinde birçok işlevi yerine getirir. Standart özelliklerin yanında otonom sürüş sağlayabilen, yatağa dönüşebilen, bireyin engeline göre fiziksel destek sunabilen, kişiyi ayağa kaldırabilen ve merdiven çıkmasına yardımcı olabilen cihazlar da geliştirilmiştir. Yalnız yetişkinler için değil, çocuklar için de birçok model üretilmektedir.
Sağlıklı toplumlar ancak bilinçli bireylerden oluşabilir. Bir toplumun gelişimini hızla sürdürebilmesi için temel sağlık eğitimlerinin toplumun her kesimine eksiksiz olarak ulaştırılması gerekir. Sağlık eğitiminin amacı, kişilerin sağlıklarını korumalarını ve geliştirmelerini, tedavi imkanlarından doğru şekilde yararlanmalarını ve sağlıklı bir çevre oluşturmalarını sağlayacak davranış değişikliğini oluşturmaktır. Bu eğitimler düzenli olarak verildiğinde toplumda zamanla sağlıklı yaşam kültürü oluşur. Bireylerin ve toplumların mutlu olabilmesi için sağlık en önemli unsurdur. Sağlık kendiliğinden var olan bir durum gibi görünse de sağlıklı olmak ve sağlıklı kalmak çaba ister ve bu çaba doğum öncesi dönemden itibaren gösterilmelidir. Koruyucu hekimlik nesillerin sağlıklı şekilde devam etmesini sağlar; insanların benimseyip sonraki nesillere aktardığı sağlıklı yaşam kültürü de en az koruyucu hekimlik kadar önemlidir. Toplumların bugün ve gelecekte sağlıklı olması, refahın ve ilerlemenin anahtarıdır.
Teknolojik ürünler hayatın o kadar içine girmiştir ki birçoğu vazgeçilmez hale gelmiş, bazı alanlarda ise hayati önem kazanmıştır. Bu ürünler arasında en hızlı gelişenlerden biri iletişim teknolojileridir. İletişim teknolojilerindeki gelişmeler, sağlık sektöründe hizmetten üretime kadar birçok alanı doğrudan etkilemektedir. Eskiden kağıt ve kalemle yapılan işlemler dijital ortama taşınmış, sağlıkla ilgili bilgiler sunuculardaki veri tabanlarına kaydedilir hale gelmiştir. Sağlık verileri yetkili kişilerce istenilen an, istenilen yerden görüntülenebilmekte; büyük ölçekli istatistiksel veriler de kolayca ulaşılabilir ve değerlendirilebilir hale gelmektedir.
Blockchain (blok zincir), kayıtların bloklar halinde ve zaman sırasına göre birbirine bağlanarak tutulduğu dijital bir defterdir. Her yeni blok bir öncekine bağlanır ve zincir bu şekilde sürekli büyür. Zincire eklenen bir kaydın sonradan fark edilmeden değiştirilmesi pratikte mümkün değildir. Bitcoin ile birlikte tanınan ve son yıllarda farklı alanlarda da adından söz ettiren bu teknolojide değiştirilemezlik ve güvenilirlik ön plandadır.
Dünya nüfusu artmaya, ortalama yaşam süresi uzamaya devam ediyor. Buna bağlı olarak sağlık hizmetlerine ve hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullanılan tıbbi cihazlara duyulan ihtiyaç da her geçen yıl büyüyor. Hastalıkların teşhis ve tedavisindeki gelişmeler en çok tıbbi cihaz ve ilaç alanlarında görülür; bu iki alan sağlık sektörünün önemli bir bölümünü oluşturur. Teknoloji geliştikçe tedaviler yapay zeka ile desteklenmekte, uzaktan hekim muayeneleri yapılmakta ve taşınabilir tıbbi cihazlar sayesinde tanı ve tedavi hastane dışında da mümkün hale gelmektedir.
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), akciğerlerdeki hava yollarının kalıcı olarak daralmasıyla ortaya çıkan, ilerleyici ve bulaşıcı olmayan bir akciğer hastalığıdır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre KOAH dünyada üçüncü sıradaki ölüm nedenidir ve 2023 yılında yaklaşık 3,4 milyon kişinin ölümüne yol açmıştır; bu sayı tüm ölümlerin yaklaşık %6'sına karşılık gelir. Türkiye'de yaklaşık 3 milyon kişide KOAH olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye'de yapılan çalışmalarda KOAH'ın 40 yaş üstü erişkinlerin yaklaşık %10 ile %20'sinde görüldüğü ve hastaların en az üçte ikisinin uzun yıllar tanı almadan yaşadığı bildirilmektedir. TÜİK verilerine göre solunum sistemi hastalıkları, 2025 yılında %15,1 ile Türkiye'de ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer almıştır. Hastalık sinsi ilerler ve oluşan daralma tamamen geri dönmez; bu nedenle erken tanı ve risk faktörlerinden uzak durmak çok önemlidir.
Gece yeterince uyunduğu halde sabah dinlenmiş uyanamamak, gün içinde sürekli uyku hali ve yorgunluk, yüksek sesli horlama ya da uykuda nefesin durduğunun yanındaki kişi tarafından fark edilmesi uyku apnesinin sık görülen belirtileridir. Uyku apnesi tek bir hastalık değildir; nefes durmasına yol açan nedene göre farklı türlere ayrılır ve her türün tanı ve tedavi yaklaşımı farklıdır. Bu yazıda uyku apnesinin ne olduğunu, türlerini, belirtilerini, nasıl teşhis edildiğini ve hangi tedavi seçeneklerinin bulunduğunu ele alıyoruz.
CPAP ve BPAP maskesi, PAP cihazının ürettiği basınçlı havayı hortum aracılığıyla hastanın burnuna, ağzına ya da ikisine birden ileten yüz arayüzüdür. Uyku apnesi, obezite hipoventilasyon sendromu ve KOAH gibi hastalıklarda kullanılan cihaz ne kadar iyi olursa olsun, maske yüze uymuyorsa hava kaçar, cilt tahriş olur ve hasta bir süre sonra cihazı kullanmayı bırakabilir. Bu nedenle maske, tedavinin en az cihaz kadar önemli parçasıdır. Bu yazıda maske tiplerini, hangi maskenin kimler için uygun olduğunu, beden ve malzeme seçimini, hava kaçağı ve cilt sorunlarının çözümlerini ve kullanıcıların en sık sorduğu soruların cevaplarını ele alıyoruz.
CPR, "kardiyopulmoner resüsitasyon" ifadesinin kısaltmasıdır ve halk arasında kalp masajı ve suni solunum olarak bilinir. "Kardiyo" kalbi, "pulmoner" akciğerleri, resüsitasyon ise kalbi veya solunumu durmuş bir kişiyi hayata döndürmek için yapılan müdahaleleri ifade eder. Ani kalp durmasında kişinin hayatta kalma şansı her geçen dakika azalır. Beyin oksijensiz kaldığında birkaç dakika içinde, genellikle 4 ila 6 dakika sonra kalıcı hasar görmeye başlar. Olay yerinde bulunan kişilerin hemen CPR'a başlaması ve mümkünse bir otomatik eksternal defibrilatör (OED) kullanması, hayatta kalma şansını iki ila üç kat artırabilir.
Oksijen konsantratörleri, ortam havasındaki azotu ayırarak yüksek yoğunlukta oksijen üreten cihazlardır. KOAH ve diğer kronik akciğer hastalıklarında evde uzun süreli oksijen tedavisi için kullanılır. Ev tipi konsantratörler genellikle 13-30 kg ağırlığındadır ve 220 volt şebeke elektriğiyle çalışır; bu nedenle ev dışında kullanılmaları zordur. Ev tipi cihaz veya oksijen tüpü kullanan hastalar bu yüzden çoğu zaman eve bağımlı kalır; bu durum hem hastanın hem de ailesinin sosyal hayatını ve psikolojisini olumsuz etkileyebilir. Hareket edebilen ve evden çıkmak isteyen hastalar için taşınabilir oksijen konsantratörleri geliştirilmiştir. Bu cihazların ağırlığı 800 gramdan 8 kg'a kadar değişir; omuz çantası, sırt çantası veya tekerlekli çanta şeklinde taşınabilir. Bataryayla çalışırlar, şebeke elektriğine ve araç çakmaklığına bağlanarak da kullanılabilir ve şarj edilebilirler.