Solunum, 1 nefes alma ve sonrasında 1 nefes verme eylemlerinin tamamıdır. Solunumun verimli olması dokuların yeteri kadar oksijenlenmesini sağladığı gibi karbondioksitin de vücuttan yeteri kadar atılmasını sağlar. Böylece vücuttaki oksijen ve karbondioksit gazlarının miktarı normal seviyede tutulur. Solunumun verimi azalırsa vücudun asit baz dengesi bozulabilir ve organlar zarar görebilir. Bu riskin azalması için nefesin güçlendirilmesi ve solunum kapasitesinin arttırılması gerekir. Bunun için de solunum egzersiz cihazları kullanılabilir. Bu cihazlar, “triflo” veya “triflow” olarak da bilinir, solunum yollarıyla ilgili KOAH, bronşit veya astım gibi hastalıkların tedavi süreçlerine destek sağlar. Cihazların tekli, ikili, üçlü ve dörtlü modelleri mevcuttur. Uygulamanın literatürdeki adı insentif spirometridir. Amacı, solunum problemi yaşayan kişilerde akciğer kapasitesini arttırmak ve nefes darlığını azaltmaktır. Sadece hastaların değil solunum kapasitesini arttırmak isteyen sağlıklı kişilerin de kullanabildiği bir üründür. Yapılan egzersizler sayesinde solunum kasları güçlenmektedir.
Solunum egzersiz cihazı (triflo) ile nefes alma, verme ve tutma gibi çalışmalar yapılabilir. Akciğerler ve solunum kasları güçlendirilerek doğru nefes alma tekniği geliştirilebilir. Yapılan egzersizler sırasında alınan derin nefesler, akciğerlerin özellikle alt bölgelerindeki hava keseciklerinin (alveollerin) açılmasına ve akciğerlerin daha iyi havalanmasına yardımcı olur. Egzersizler, öksürüğü tetikler ve akciğerlerde biriken sekresyonun daha kolay dışarı atılmasına yardımcı olur.
Sadece solunum hastaları değil nefes tekniklerini, solunum kaslarını ve akciğer kapasitelerini geliştirmek isteyen herkes bu cihazlarla egzersiz yapabilir. Doğru nefes alıp vermek bedensel ve ruhsal anlamda rahatlatıcı olduğu gibi kişinin psikolojik olarak da iyi hissetmesini sağlar. Cihazlar hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Triflo Kimler Kullanabilir?
Triflo, hekim önerisiyle solunum hastalarının tedavi sürecinde kullanıldığı gibi, nefes gücünü artırmak isteyen sağlıklı kişiler tarafından da kullanılabilir. Düzenli kullanımda akciğer kapasitesine ve solunum kaslarının güçlenmesine katkı sağlar.
Şan ve ses eğitimi alanlar, yoga ve nefes eğitmenleri, yüzücüler ve uzun süre sesli okuma yapanlar gibi nefes kontrolüne ihtiyaç duyan kişiler de trifloyu egzersiz programlarına ekleyebilir. Nefes eğitimi veren kurumlar, ağızlığı değiştirilebilen modelleri tek kullanımlık ağızlıklarla birden fazla kişide kullanabilir.
KOAH, bronşit ve astım gibi hastalıklarda triflo tedavi sürecine destek olur. İleri evre KOAH’ta tedavi genellikle BPAP S veya BPAP ST gibi solunum cihazlarıyla yapılır. Evde solunum cihazıyla yaşayan hastalar için de nefes egzersizleri faydalı olabilir. Düzenli egzersiz, solunum kaslarının güçlenmesine ve akciğer kapasitesinin korunmasına destek olur; bu hastalar trifloyu hekim önerisiyle kullanabilir. Evde oksijen cihazına bağlı KOAH hastalarında triflo kullanımının bir zararı yoktur. Egzersizlerin hekim önerisiyle, hastanın durumuna uygun sıklık ve sürede yapılması en fazla faydayı sağlar.
Göğüs cerrahisi, anestezi gerektiren ameliyatlar ve uzun hastane yatışlarından sonra triflo sık kullanılır. Ameliyat sonrasında egzersize ne zaman başlanacağını hekim belirler. Enfeksiyon sonrası iyileşme döneminde egzersizler acele edilmeden, kısa sürelerle yapılmalıdır. Baş dönmesi veya denge kaybı hissedilirse egzersize ara verilmeli ve hekime danışılmalıdır.
Nefes darlığı her zaman solunum kaslarının zayıflığından kaynaklanmaz. İlaç yan etkisine bağlı ödem, kalp ve böbrek hastalıkları ya da uykuda solunum bozuklukları da nefes darlığına yol açabilir. Gece ağız açık uyuma ve sabah yorgunluğu, uyku apnesi gibi durumların belirtisi olabilir. Bu durumlarda triflo nedeni ortadan kaldırmaz; önce hekim değerlendirmesi gerekir.
Solunum Kasları Hangi Durumlarda Zayıflar?
- Cerrahi müdahaleler
- Kas hastalıkları
- Akciğerleri etkileyen hastalıklar
- Göğüs kafesini dıştan saran korseler
- Anestezi ve analjezikler
- Uzun süren yatak istirahati
- Obezite
- Fiziksel aktivitenin olmaması
İnsentif Spirometri Nedir?
İnsentif spirometri derin nefes egzersizlerinin bir araç ile yapılmasına verilen isimdir. Doğal iç çekme veya esneme manevraları düşünülerek tasarlanmıştır. Solunum egzersiz cihazları insentif spirometri tekniği ile çalışır. Cihazlar içindeki topların görülebilmesi için şeffaf plastikten üretilmiştir. Topların hareketi inspiratuvar volümü ve hızı gösterir.
Uyarı: Kalp hastalarının, solunum egzersizi yaparken nefesini tutmaması gerekir.
İnsentif Spirometrinin Amacı Nedir?
- Akciğerleri şişirmek
- Sekresyonu hareketlendirmek
- Öksürme refleksini uyarmak
- Solunum kaslarını güçlendirmek
Doğru Nefes Almanın Sağladığı Faydalar Nelerdir?
Derin nefes egzersizleri, özellikle ameliyat sonrasında ve uzun süre yatakta kalan kişilerde akciğerlerin tam olarak havalanmasına ve balgamın daha kolay atılmasına yardımcı olur. Amerikan Solunum Bakımı Derneği’nin (AARC) kılavuzuna göre triflo gibi insentif spirometri cihazları, ameliyat sonrası akciğer sorunlarını önlemek için tek başına yeterli değildir. Bu cihazların derin nefes egzersizleri, yönlendirilmiş öksürük ve hastanın erken dönemde ayağa kaldırılıp yürütülmesiyle birlikte kullanılması önerilir.
Solunum kaslarını düzenli olarak çalıştıran egzersizler, KOAH hastalarında solunum kaslarının gücünü ve dayanıklılığını artırabilir. Bu konudaki araştırmaları bir araya getiren çalışmalarda, nefes alırken direnç uygulayan solunum kası egzersizlerinin nefes darlığını azalttığı ve egzersiz kapasitesini artırdığı gösterilmiştir. En iyi sonuç, bu egzersizlerin hekim veya fizyoterapist tarafından planlanan bir solunum rehabilitasyonu programının parçası olarak yapılmasıyla alınır.
Dakikada yaklaşık 6 nefes gibi yavaş ve kontrollü nefes alıp verme, vücudun dinlenme ve sakinleşme tepkisini destekler. Araştırmalar, yavaş nefes egzersizlerinin kısa vadede kaygıyı azaltabildiğini ve rahatlama hissini artırdığını göstermektedir. Ancak nefes egzersizleri tansiyon, kalp ve uyku sorunlarının tedavisinin yerine geçmez; bu hastalıklarda hekimin önerdiği tedaviye devam edilmelidir.
Solunum Egzersiz Cihazı (Triflo) Kullanırken Nelere Dikkat Edilir?
- Egzersizden önce el temizliği yapılmalıdır.
- Cihazın bağlantılarının tam ve doğru yapılmış olması gerekir. Bağlantı detayları kullanım kılavuzunda yer alır.
- Cihazlar hekim önerilerine uygun şekilde kullanılmalıdır. Hekim önerisi yoksa günde 3 defa solunum egzersizi yapılabilir.
- Kullanıcı, solunum egzersizi esnasında dik bir pozisyonda oturmalıdır.
- Egzersiz esnasında ağızda yiyecek veya içecek olmamalıdır.
- Cihazın ağızlık kısmı, hava kaçağı oluşmayacak şekilde kullanıcının dudakları arasına yerleştirilir.
- Nefes alma egzersizinde cihaz dik tutulur. Ağızlıktan yavaş ve derin bir nefes çekilir; önce birinci top, sonra diğer toplar sırayla yükselir.
- Nefes alma egzersizinde her top 3 saniye kadar havada kalmalıdır. Nefes gücü arttırılarak diğer toplar da sırayla havada tutulur.
- Nefes verme egzersizi için cihaz ters çevrilir. Toplar, yer çekimi nedeniyle cihazın diğer tarafına geçer. Derin bir nefes alındıktan sonra ağızlıktan güçlü ve kesintisiz şekilde üflenir; önce birinci top, sonra diğer toplar sırayla yükselir.
- Nefes verme egzersizinde her top 5 saniye kadar havada kalmalıdır. Nefes gücü arttırılarak diğer toplar da sırayla havada tutulur.
- Egzersiz esnasında akciğerlerin bütün kapasitesi kullanılmalıdır.
- Triflo modeli kişiye uygun olmalıdır. Kullanıcı, çok zorlanmadan egzersize devam edebilmelidir.
- Kişi egzersiz esnasında kendini çok zorlarsa baş dönmesi ve tansiyon problemi yaşayabilir.
- Birkaç derin nefes egzersizinden sonra bir süre dinlenerek solunumun normal hale gelmesi beklenmelidir.
- Akciğer kapasitesi ve solunum gücü zamanla artmazsa hekime başvurulmalıdır.
- Kullanımdan sonra cihaz ılık suyla yıkanıp doğrudan güneş ışığı görmeyen bir yerde kurumaya bırakılmalıdır. Tamamen kuruduktan sonra kutusunda saklanmalıdır.
- Egzersizler öksürüğü tetikleyebilir. Egzersiz sırasında ya da sonrasında görülen öksürük genellikle normaldir; öksürük birkaç gün sürerse hekime danışılmalıdır.
- Ağızlık başka kişilerle paylaşılmamalıdır. Ağızlığı değiştirilebilen modellerde her kullanıcı için yeni ağızlık takılmalıdır.
- Yürüyüş gibi düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenme, nefes egzersizlerinin etkisini destekler.
Triflo Kişiye Göre Nasıl Seçilir?
Solunum egzersiz cihazlarının tekli, ikili, üçlü ve dörtlü modelleri ile farklı marka ve direnç seviyeleri vardır. Seçilen model, kullanıcının çok zorlanmadan egzersize devam edebileceği şekilde olmalıdır.
Sağlıklı bir kişide egzersiz sırasında toplar sırayla yükselir ve üç top da havada asılı kalabilir. Başlangıçta yalnız bir top kalkıyor ya da toplar orta seviyede kalıyorsa daha az toplu bir modelle başlanabilir. Düzenli egzersizle akciğer kapasitesi zamanla artar; ilerleme olmazsa hekime başvurulmalıdır.
Bazı modellerde ağızlık değiştirilebilir. Ağızlığı değiştirilemeyen cihazlar hijyen açısından kişiye özel kullanılmalıdır.