Icerige gec / Skip to content
English

Neden Baklava Tipi Havalı Yatak Kullanmamalısınız?

Baklava tipi havalı yataklar bası yarasını (yatak yarasını) önlemek amacıyla kullanılır. Havalı yataklar arasında en uygun fiyatlı model olduğu için çoğunlukla bu tip tercih edilir. Ancak bu ürünler hastada kullanılırken çok dikkatli olmak gerekir. Yanlış kullanılan bir baklava tipi havalı yatak, bası yarasını önlemek yerine yaranın oluşmasını hızlandırabilir veya vücudun başka bölgelerinde de yara açılmasına yol açabilir. Doğru kullanıldığında hastaya fayda sağlayan bu ürün, yanlış kullanıldığında ciddi zarar verebilir.

Baklava Tipi Havalı Yatak Nasıl Çalışır?

Üzerinde baklava dilimlerine benzeyen hava hücreleri olduğu için bu ürüne baklava tipi havalı yatak denir. Havalı yatak çalışırken hava hücrelerinin belirli bir düzenle şişip inmesi gerekir: bir sıranın havası inerken diğer sıra şişer. Böylece vücudun aynı bölgesine sürekli basınç uygulanmaz ve basıncın azaldığı bölgelerde kan akışı yeniden sağlanır.

Baklava Tipi Havalı Yatak Neden Bası Yarasını Hızlandırabilir?

Kilolu bir hastada kullanıldığında hastanın ağırlığı nedeniyle hava hücreleri arasındaki hava geçişi durabilir. Bu durumda bazı hücrelerde basınç neredeyse sıfıra inerken diğerlerinde çok yükselir ve vücudun aynı bölgesine saatlerce yoğun basınç uygulanır. Uygulamada bazı hücrelerde 1-2 saat boyunca basıncın sıfıra yakın kaldığı, diğer hücrelerde ise 400 mmHg seviyelerine kadar çıkabildiği gözlenmektedir; bu değerler yatağa ve hastaya göre değişebilir. Cilde uygulanan basınç dokulara giden kan miktarını azaltır ve yara oluşumunu ciddi şekilde hızlandırır. Kılcal damarlardaki kan basıncı yaklaşık 32 mmHg’dir; dokulara bundan daha yüksek basınç uygulandığında kan akışı engellenir. Kan akışı yavaşlayan dokular çabuk yıpranır; ciltte kısa sürede kızarıklık oluşabilir, birkaç saat içinde de yara açılabilir.

Yaşlı kişilerin derisi inceldiği için pozisyon verilirken veya kişisel bakım yapılırken cilt kolayca tahriş olabilir ve tahriş olmuş deride bası yarası daha hızlı oluşur. Baklava dilimlerinin bir kısmı çok düşük, bir kısmı çok yüksek basınçta olduğunda hasta konforlu şekilde uzanamaz ve rahat edemez. Bazı hasta yakınları, baklava tipi havalı yatak kullanmaya başladıktan birkaç gün sonra hastanın cildinde kızarıklık başladığını ve kısa sürede yara oluştuğunu belirtmektedir.

Hangi Hastada Baklava Tipi Havalı Yatak Kullanılabilir?

Havalı yataklar, geçici veya kalıcı olarak yatağa bağımlı hastaların vücudunda bası yarası oluşmasını önlemek için kullanılır. Baklava tipi, boru tipi ve pozisyon veren boru tipi havalı yataklar bu amaçla geliştirilmiştir. Hastanın sağlık durumuna, kilosuna ve hareketliliğine göre farklı çeşitte havalı yatak kullanılması gerekir. Uygun model kullanıldığında hastayı bası yarasından korumak mümkündür; uygun olmayan model ise yeni yaraların oluşmasına veya mevcut yaraların büyümesine yol açabilir.

Baklava tipi havalı yataklar genellikle kilolu olmayan, kısmen hareket edebilen ve ara sıra yataktan kalkabilen hastalarda kullanılmalıdır. Kilolu, hareket kabiliyeti olmayan veya uzun süre yatarak tedavi görecek hastalarda boru tipi ya da pozisyon veren boru tipi havalı yatak tercih edilmelidir. Kas hastalığı gibi özel bir sağlık sorunu olan kişilerde yatak seçimi hekime danışılarak yapılmalıdır.

Pozisyon veren ve vermeyen boru tipi havalı yataklar baklava tipi olanlardan birkaç kat daha pahalıdır. Piyasada pozisyon veren boru tipi yatakların fiyatının baklava tipinin yaklaşık 10 katına, pozisyon vermeyen boru tipi yatakların ise 4-5 katına ulaşabildiği görülmektedir; fiyatlar markaya ve döneme göre değişir. Bu fiyat farkı nedeniyle çoğunlukla en uygun fiyatlı baklava tipi yataklar tercih edilir. En ucuz ürünü almak mantıklı görünebilir, ancak her medikal ürün her hastaya fayda sağlamaz; üründen fayda beklerken hastaya istemeden zarar verilebilir. Bası yarası oluştuktan sonra tedavisi uzun sürer ve maliyetlidir. Bu nedenle hastanın durumu ve ihtiyaçları iyi incelenmeli, ürün ihtiyaca göre seçilmelidir.

Hastanede ve Bakım Evinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Baklava tipi havalı yataklar hem evlerde hem de hastanelerde kullanılabilir, ancak kullanırken bazı noktalara çok dikkat etmek gerekir. Hastanelerde, tedavi merkezlerinde ve bakım evlerinde yanlış kullanım nedeniyle hastanın vücudunda yara açıldığına dair hasta yakınlarından birçok şikayet gelmektedir. Her hastaya boru tipi veya pozisyon veren boru tipi havalı yatak sağlanamadığında, hastanın koşulları baklava tipine uygun değilse bu yatağı hiç kullanmamak bazen hastayı bası yarasından daha iyi korur.

Hasta kiloluysa, hareket kabiliyeti yoksa ve uzun süre hastanede yatarak tedavi görecekse baklava tipi havalı yatak kullanılmaması konusunda görevliler uyarılmalı; bunun yerine boru tipi havalı yatak veya pozisyon veren havalı yatak istenmelidir. Bası yaralarının tedavi süreci hem hastayı hem de yakınlarını maddi ve manevi olarak yıpratır. Hasta tedavisine evde devam edecekse aynı koşullar geçerlidir ve ihtiyaca uygun ürünler önceden temin edilmelidir.

Boru Tipi Havalı Yatak Nasıl Çalışır?

Boru tipi havalı yataklar adını boru şeklinde, birbirine paralel yerleştirilmiş hava hücrelerinden alır. Çalışma prensibi baklava tipi havalı yatağa benzer: bir hava hücresi şişerken diğeri söner ve böylece ciltteki basınç sürekli değişir. Boru tipi yataklarda hava ve basınç değişimi dalga şeklinde olur; bazı modellerde bir hücre tamamen doluyken yanındaki hücreler yaklaşık %10 azalarak kademeli şekilde daha az dolar. Basıncın azaldığı bölgelerde kan akışı hızlanır, dokular oksijenlenir ve hücreler kendini onararak bası yarası oluşumunu engeller. Dokulara kan ulaşmadığında ise hücrelerin yıkımı hızlanır ve ciltte yaralar açılmaya başlar.

Bası Yarasını Önlemek İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

Bası yaralarının tedavi maliyeti çok yüksektir. Açık yaralar enfeksiyona açıktır; bu durum tedaviyi ve hastanın iyileşmesini zorlaştırır. Bu nedenle yara oluşmadan önce tüm önlemlerin alınması hem sağlık hem de maddi açıdan daha avantajlıdır. Yalnızca doğru ürünü temin etmek yetmez, ürünün doğru kullanımını da öğrenmek gerekir. Hasta yakınlarının tecrübelerine göre şu önlemler bası yarası riskini azaltır:

  • Hastanın pozisyonu düzenli olarak, genellikle iki saatte bir değiştirilmelidir.
  • Hastanın altındaki çarşaf gergin tutulmalıdır. Katlanan ya da bir bölgede toplanan çarşaf cilde baskı uygulayarak yara oluşumunu hızlandırır.
  • Kirlenen çarşaf hemen değiştirilmelidir; değiştirilmezse bakteri üremesi hızlanır.
  • Terleme ve idrar nedeniyle nemli kalan cilt çabuk yıpranır. Hastanın altı sık sık değiştirilmeli ve cilt kuru tutulmalıdır.
  • Yatakta aşağı kayan hastayı yukarı çekerken cildi sürtmemek için hastanın altına serilen bir pike veya kaydırma örtüsü kullanılabilir.
  • Ciltteki kızarıklık ilk aşamada fark edilip hemen önlem alınırsa yaranın ilerlemesi önlenebilir. Yara takip edilmeli ve hekimin önerdiği kremler kullanılmalıdır.

Havalı Yatak Düzgün Şişmiyorsa Ne Yapılmalıdır?

Havalı yatağın bir tarafı şişmiyor, hava hücreleri sırayla şişip inmiyor veya hava çıkışlarından birinden hava gelmiyorsa yatak bası yarasını önleme işlevini yerine getiremez. Bu durumda yatak ve hava pompası yetkili bir teknik servise kontrol ettirilmelidir.