Evde sağlık hizmeti, hastaneye gitmekte zorlanan hastaların muayene, tetkik, tedavi ve bakım ihtiyaçlarının bulundukları yerde karşılanmasını sağlayan ücretsiz bir kamu hizmetidir. Hizmet, Sağlık Bakanlığı’na bağlı sağlık kuruluşlarının evde sağlık birimleri tarafından verilir. Evde sağlık hizmetinin yanında birçok belediye de evde bakım, temizlik ve hasta nakil hizmetleri sunar. Bu yazıda evde bakılan hastaların yakınlarının bu hizmetlerle ilgili sık sorduğu sorular ve hasta yakınlarının tecrübeleri bir araya getirilmiştir.
Evde Sağlık Hizmetinden Kimler Yararlanabilir?
Evde sağlık hizmeti; hastalığı nedeniyle yatağa, eve veya cihaza bağımlı olan, yaşlılığı nedeniyle sağlık kuruluşuna ulaşmakta zorlanan ve düzenli tıbbi takibe ihtiyaç duyan kişilere verilir. Palyatif bakım hastaları, ileri evre kronik hastalığı olanlar, kalp ve damar hastalığı veya nörolojik hastalığı olanlar ile nadir hastalığı olan kişiler bu kapsamda değerlendirilir. Hastanın kapsamda olup olmadığına başvurudan sonra karar verilir.
Evde Sağlık Hizmetine Nasıl Başvurulur?
Başvuru, hasta ya da hasta yakını tarafından 444 38 33 numaralı Evde Sağlık Hizmetleri İletişim Merkezi (ESHİM) aranarak yapılır. Haziran 2026’da yürürlüğe giren yönetmeliğe göre başvurular Evde Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Merkezi’ne (ESKOM) ve aynı anda hastanın aile hekimine iletilir. Aile hekimi, hastanın tıbbi geçmişini inceleyerek veya uzaktan görüşme yaparak talebin evde sağlık ya da palyatif bakım kapsamında olup olmadığına karar verir. Başvuru uygun bulunduğunda evde sağlık ekibi hastayı evinde ziyaret eder. Ziyaretlerin sıklığı hastanın ihtiyacına göre belirlenir; örneğin yara bakımı gereken hastalara yara iyileşene kadar düzenli olarak gelinir. İlk ziyaretin ne kadar sürede yapılacağı il ve ilçeye göre değişebilir.
Evde Hangi Sağlık Hizmetleri Verilir?
Evde sağlık ekipleri başlıca şu hizmetleri verir:
- Muayene ve düzenli takip
- Yara, yanık ve bası yarası bakımı (pansuman)
- Sonda uygulamaları
- Tahlil için kan alınması ve sonuçların değerlendirilmesi
- Mama, bez ve ilaç raporlarının yenilenmesi ve reçete yazılması
- Palyatif bakım
- Evde yapılabilen tedavi uygulamaları
Ekiplerde hekim ve hemşirenin yanında ihtiyaca göre fizyoterapist, psikolog, diyetisyen ve sosyal çalışmacı da yer alabilir. Psikolojik destek hem hasta hem de hasta yakınları için önemlidir; hastasının yanından ayrılamayan hasta yakınları internet üzerinden yapılan görüşmelerden de yararlanabilir. Sağlık kurulu (heyet) raporu gerektiren işlemlerde hastanın hastaneye götürülmesi gerekebilir.
Belediyeler Hangi Evde Bakım Hizmetlerini Verir?
Birçok belediye, yatağa bağımlı ve bakıma muhtaç kişilere evde bakım, temizlik, kişisel bakım (banyo), pansuman ve psikolojik destek gibi ücretsiz hizmetler sunar. Bazı belediyeler, yürüyemeyen hastaları evden hastaneye götürüp tekrar eve bırakan ücretsiz hasta nakil hizmeti de verir; bu hizmet için genellikle birkaç gün önceden kayıt yaptırmak gerekir. Başvuru ve bilgi için belediyelerin 153 Beyaz Masa hattı aranabilir. Belediye başvurusundan sonra genellikle bir görevli evi ziyaret ederek hastanın durumunu değerlendirir.
Belediye hizmetlerinin kapsamı ve başvuru koşulları il ve ilçeye göre büyük farklılık gösterir ve her belediyede bu hizmetler bulunmayabilir. Evde sağlık hizmeti ile belediyenin evde bakım hizmetinden aynı anda yararlanılabilir.
Hasta Hastaneye Nasıl Götürülür?
Evde sağlık hizmeti acil sağlık hizmeti değildir ve evde sağlık ekipleri genellikle hasta nakli yapmaz. Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. 112 aranarak hastanın durumu anlatıldığında, gerekirse çağrı merkezindeki hekimle görüşülebilir. Acil olmayan kontrol, tetkik ve tedavi için hastaneye gitmesi gereken yürüyemeyen hastalarda belediyelerin hasta nakil hizmetinden veya ücretli özel ambulans hizmetlerinden yararlanılabilir.
Evde Bakılan Hastalarda Bası Yarasına Nasıl Dikkat Edilir?
Uzun süre yatan hastalarda kalça, sırt ve topuk gibi bölgelerde bası yarası oluşabilir. Hastanın pozisyonunun düzenli olarak değiştirilmesi, cildin temiz ve kuru tutulması ve uygun bir havalı yatak kullanılması bası yarasını önlemeye yardımcı olur. Hareketsiz ve yüksek riskli hastalarda baklava tipi yerine boru (tüp) tipi havalı yataklar tercih edilir. Oluşan yaraların tedavisi evde sağlık ekibi tarafından takip edilmelidir; içi sıvı dolu ya da kararmış yaralara hasta yakınları kendileri müdahale etmemelidir. Havalı yatak, hekim raporu ve reçetesiyle SGK’nın ödeme yaptığı ürünlerdendir; hasta karyolası için ise SGK ödeme yapmaz.
Hizmetten Memnun Kalınmazsa Ne Yapılır?
Evde sağlık veya belediye hizmetleriyle ilgili sorunlar önce hizmeti veren birime ya da hastanenin hasta hakları birimine iletilmelidir. Sorun çözülmezse Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden başvuru yapılabilir.
