Icerige gec / Skip to content
English

Ev Tipi Mekanik Ventilatör Alarmları Ne Anlama Gelir?

Mekanik ventilatörler, ileri derecede solunum problemi olan hastalara solunum desteği sağlayan tıbbi cihazlardır. Cihaz, hekimin belirlediği mod ve parametrelerle çalışır ve hastaya endotrakeal tüp, trakeostomi kanülü veya yüze takılan maske ile bağlanır. Cihazın ayarlanan değerlerin dışında çalışması hastanın yaşamını tehlikeye sokabileceği için mekanik ventilatörlerde hastayı ve cihazı sürekli izleyen alarmlar bulunur. Alarmlar, hastada veya cihazda bir değişiklik olduğunda hastanın yakınlarını sesli ve ışıklı olarak uyarır. Bu yazıda ev tipi mekanik ventilatörlerde sık karşılaşılan alarmların ne anlama geldiği ve alarm durumunda nelere dikkat edilmesi gerektiği anlatılmaktadır.

Piyasada Hangi Ev Tipi Mekanik Ventilatörler Bulunur?

Piyasada farklı üreticilere ait birçok ev tipi mekanik ventilatör bulunur. Bu cihazlar trakeostomi kanülü ile kullanılan invaziv ventilasyonda, maske ile kullanılan noninvaziv ventilasyonda veya her ikisinde de kullanılabilir. Cihazlar kullanılan solunum devresine göre de farklılık gösterir. Tek hortumlu ve ekshalasyon (nefes verme) valfli devreler, tek hortumlu ve kaçaklı (delikli) devreler ile biri nefes alma diğeri nefes verme için kullanılan çift hortumlu devreler bulunur. Bazı cihazlar yalnızca hastaya giden havayı ölçerken, bazıları hastadan çıkan havayı da ölçebilir.

Ev tipi mekanik ventilatörler genellikle kasa, batarya, elektronik kart, türbin motor, sensörler ve valflerden oluşur. Türbin motor basınçlı havayı üretir, sensörler ve valfler hastaya giden havanın basıncını ve miktarını kontrol eder. Ölçülen değerler cihazın ekranında gösterilir. Alarmların adları ve ekranda görünen yazılar cihazdan cihaza değişebilir. Bu nedenle bir alarmın tam anlamı ve çözümü için her zaman cihazın kullanım kılavuzuna bakılmalıdır.

Mekanik Ventilatör Alarm Verdiğinde İlk Ne Yapılmalıdır?

Alarm verdiğinde önce cihaza değil hastaya bakılmalıdır. Hastanın nefes alıp almadığı, renginin değişip değişmediği, göğsünün inip kalkıp kalkmadığı ve pulse oksimetredeki oksijen değeri kontrol edilir. Trakeostomi kanülünün yerinde olduğu ve cihaza bağlı olduğu kontrol edilir. Ardından ekranda yazan alarm okunur.

Hastanın durumu kötüyse veya cihaz hastaya solunum veremiyorsa hasta cihazdan ayrılır ve yedek bir cihazla ya da resüsitatör (ambu) ile solunumu desteklenir. Gerekirse 112 aranır. Bu nedenle cihaza bağımlı hastaların yanında her zaman resüsitatör ve aspiratör hazır bulunmalıdır.

Alarm susturma tuşu, alarm sesini kısa bir süre için susturur. Alarmın nedenini ortadan kaldırmaz. Sorun giderilmeden alarm tekrar çalar. Alarmlar kapatılmamalı, alarm sınırları ve cihaz ayarları hekimin talimatı olmadan değiştirilmemelidir.

Yüksek Basınç Alarmı Neden Olur?

Yüksek basınç alarmı, solunum devresindeki basıncın hekimin belirlediği üst sınırı aştığını gösterir. Birçok cihaz bu durumda hastanın akciğerlerini korumak için o nefesi erken sonlandırır. Bu alarmın sık görülen nedenleri şunlardır:

  • Trakeostomi kanülünde veya hava yolunda salgı birikmesi
  • Hastanın öksürmesi, hıçkırması veya cihaza karşı nefes vermeye çalışması
  • Solunum devresinin ezilmesi, kıvrılması veya hastanın altında kalması
  • Hortumlarda su birikmesi
  • Ekshalasyon valfinin tıkanması veya arızalanması
  • Hastanın akciğerlerindeki bir değişiklik nedeniyle akciğerlerin daha zor genişlemesi

Önce hasta kontrol edilir ve gerekiyorsa kanül aspire edilir. Ardından devre düzeltilir, hortumlardaki su boşaltılır ve ekshalasyon valfi kontrol edilir. Hasta huzursuzsa sakinleştirilmesi cihazla uyumlu nefes almasını kolaylaştırır. Alarm devam ediyor ve hasta zorlanıyorsa solunum resüsitatörle desteklenir ve hekime haber verilir.

Düşük Basınç veya Hasta Bağlantısı Koptu Alarmı Neden Olur?

Bu alarm, solunum devresindeki basıncın beklenen değerin altına düştüğünü gösterir. Cihaz bunu çoğunlukla devrenin hastadan ayrılması veya büyük bir hava kaçağı olarak algılar. Bazı cihazlarda alarm “bağlantı kesildi” veya “devreyi kontrol et” şeklinde görünür. Sık görülen nedenler şunlardır:

  • Solunum devresinin trakeostomi kanülünden veya maskeden ayrılması
  • Trakeostomi kanülünün yerinden çıkması
  • Kaflı kanülde kafın sönük olması veya kanül çevresinden hava kaçması
  • Hortumda delik, gevşek bağlantı veya hasarlı ekshalasyon valfi
  • Basınç ölçüm hortumunda su birikmesi
  • Solunum devresinin yanlış takılmış olması

Bu alarm hasta için en tehlikeli alarmlardan biridir, çünkü hasta yeterli solunum desteği alamıyor olabilir. Önce kanülün yerinde olduğu ve devrenin kanüle bağlı olduğu kontrol edilir. Kanül yerinden çıktıysa eğitimde gösterildiği şekilde yeniden takılır veya yedek kanül takılır. Ardından kaf, bağlantılar ve devre kontrol edilir. Hasarlı devre yedek devreyle değiştirilir. Sorun hemen bulunamazsa hasta resüsitatörle solutulur.

Apne Alarmı Ne Anlama Gelir?

Apne, solunumun durması demektir. Apne alarmı, hekimin belirlediği süre boyunca cihazın hastada nefes algılamadığını gösterir. Hastanın yorulması, uykuya veya sakinleştirici ilaçlara bağlı olarak solunumunun yavaşlaması, genel durumunun kötüleşmesi bu alarma yol açabilir. Devrenin ayrılması veya büyük bir kaçak olduğunda da cihaz hastanın nefesini algılayamayabilir.

Alarm verdiğinde hastanın nefes alıp almadığı ve göğsünün inip kalkıp kalkmadığı hemen kontrol edilir. Birçok cihaz apne algıladığında hekimin belirlediği yedek solunum ayarlarıyla hastaya nefes vermeye başlar. Hasta yeterli nefes almıyorsa resüsitatörle solutulur ve 112 aranır. Apne alarmı sık tekrarlanıyorsa durum mutlaka hekime bildirilmelidir.

E Hassasiyet Alarmı Nedir?

E hassasiyet (ekspiratuar hassasiyet), cihazın nefes almadan nefes vermeye ne zaman geçeceğini belirleyen ayardır. Nefes alma sırasında hastaya giden havanın akışı giderek azalır. Akış, en yüksek değerinin belirlenen bir yüzdesine düştüğünde cihaz nefes vermeye geçer. Bu yüzde, E hassasiyet ayarıdır. Farklı üreticiler bu ayarı ETS, E-Sens veya akış döngüsü gibi farklı adlarla adlandırır.

Solunum devresinde veya trakeostomi kanülünün çevresinde hava kaçağı olduğunda hava akışı belirlenen değere düşmeyebilir. Bu durumda cihaz nefes vermeye geçişi doğru algılayamaz. Bazı cihazlar bu durumda E hassasiyet hatası veya devre kaçağı şeklinde alarm verir. Bu alarmın sık görülen nedenleri şunlardır:

  • Solunum devresinin bağlantılarında gevşeklik veya hortumda delik
  • Solunum devresinin dağınık, ezilmiş veya kıvrılmış olması
  • Trakeostomi kanülü çevresinden hava kaçağı
  • Devre değiştirildikten sonra devre kalibrasyonunun yapılmamış olması
  • E hassasiyet ayarının hastanın solunumuna uygun olmaması

Kafsız trakeostomi kanülü kullanılan hastalarda veya kaflı kanülün kafı (balonu) sönük olduğunda kanülün çevresinden hava kaçabilir. Kaflı kanülde kafın hekimin belirlediği miktarda şişirilmiş olması gerekir. Daha büyük boy veya kaflı kanüle geçilmesine hekim karar verir.

Birçok cihazda solunum devresi değiştirildiğinde veya alarm devam ettiğinde devrenin cihaza tanıtılması gerekir. Bu işleme devre kalibrasyonu veya devre tanıtma denir ve cihazın menüsünden yapılır. İşlem sırasında cihaz hastadan ayrıldığı için hastanın solunumu yedek cihazla veya resüsitatörle desteklenmelidir. İşlemin nasıl yapılacağı cihazın kullanım kılavuzundan veya cihazı teslim eden teknik ekipten öğrenilmelidir.

Bu kontrollere rağmen alarm devam ediyorsa E hassasiyet ayarının hastaya göre yeniden belirlenmesi gerekebilir. E hassasiyet ayarı, hastanın cihazla uyumlu (senkronize) nefes almasını sağlayan önemli bir parametredir. Ayar, hekim veya hekimin yönlendirdiği uzman tarafından değiştirilmelidir. Hastayla uyumlu çalışan bir cihaz hem hastanın konforunu artırır hem de solunumun daha etkili olmasını sağlar. Bazı ev tipi ventilatörlerde bu alarm sırasında solunum döngüsü normal şekilde sürer ve alarm 10-15 dakika kadar sonra kendiliğinden kesilebilir; 15 dakikadan uzun süren alarmda devre kalibrasyonu yapılması önerilir. Ventilasyonun durdurulup yeniden başlatılması alarmı geçici olarak kesebilir, ancak neden giderilmediyse alarm bir süre sonra tekrar başlar; cihaza bağımlı hastada ventilasyon, solunum resüsitatörle desteklenmeden durdurulmamalıdır. Bazı modellerde ayar düzeltildikten sonra alarmı sıfırlamak için alarm susturma tuşuna art arda birkaç kez, örneğin 3 kez basmak gerekir. Bu davranışlar modele göre değiştiği için kesin değildir ve cihazın kullanım kılavuzu esas alınmalıdır.

Düşük VTE Alarmı Neden Olur?

VTE, hastanın nefes verirken çıkardığı hava hacmidir. Düşük VTE alarmı, ölçülen değerin alarm sınırının altına düştüğünü gösterir. Bu alarmın en sık nedeni hava kaçağıdır. Sık görülen nedenler şunlardır:

  • Trakeostomi kanülünün kafının sönük olması veya kanül çevresinden kaçak
  • Solunum devresinin bağlantılarının gevşek olması veya devrenin hastadan ayrılması
  • Ekshalasyon valfinde delik, yırtık veya şekil bozukluğu
  • Devre üzerindeki ince basınç veya valf hortumunun ezilmesi, kıvrılması ya da bir yere sıkışması
  • Alarm sınırlarının menüde yanlışlıkla değiştirilmiş olması
  • Hastanın solunumunda değişiklik olması

Önce hasta kontrol edilir, ardından kafın şişkinliği, bağlantılar ve devre gözden geçirilir. Devre üzerindeki ince hortumların ezilmemiş olduğu özellikle kontrol edilmelidir. Hasarlı veya şüpheli bir devre yedek devreyle değiştirildiğinde alarmın kesilmesi, sorunun devrede olduğunu gösterir. Bu nedenle evde her zaman yedek bir solunum devresi bulundurulmalıdır. Devre değişikliğinden sonra gerekiyorsa devre kalibrasyonu yapılır. Alarm devam ediyorsa cihazın sensörleri arızalanmış olabilir ve teknik servise başvurulmalıdır.

Yüksek VTI Alarmı Neden Olur?

VTI, cihazın hastaya nefes alma sırasında verdiği hava hacmidir. Yüksek VTI alarmı, hastaya giden hava hacminin üst sınırı aştığını gösterir. Hastanın kendi solunum çabasının artması, akciğerlerinin daha kolay genişlemeye başlaması veya devredeki kaçak ve su nedeniyle cihazın kendiliğinden tetiklenmesi bu alarma yol açabilir. Hastanın solunumundaki değişiklikler hekime bildirilmeli, cihaz ayarları ve alarm sınırları hastanın güncel durumuna göre hekim tarafından düzenlenmelidir.

Düşük veya Yüksek Dakika Hacmi Alarmı Ne Anlama Gelir?

Dakika hacmi, hastanın bir dakikada aldığı toplam hava miktarıdır. Düşük dakika hacmi alarmı, hastaya giden toplam havanın belirlenen alt sınırın altında kaldığını gösterir. Hava kaçağı, devrenin ayrılması, kanülde salgı birikmesi veya hastanın solunumunun zayıflaması bu alarma neden olabilir. Önce hasta kontrol edilir, gerekiyorsa aspire edilir, ardından kaf ve devre bağlantıları gözden geçirilir.

Yüksek dakika hacmi alarmı ise hastanın belirlenen üst sınırdan fazla hava aldığını gösterir. Hastanın sık ve derin nefes alması, ağrı, ateş, huzursuzluk, nefes darlığı veya devredeki kaçak ve su nedeniyle cihazın kendiliğinden tetiklenmesi bu alarma yol açabilir. Her iki alarmda da hastanın solunumundaki değişiklik hekime bildirilmelidir.

Tıkanma Alarmı Neden Olur?

Tıkanma alarmı, hastaya giden havanın yolunda bir engel olduğunu gösterir. En sık neden, trakeostomi kanülünün içinde biriken salgılardır. Bunun dışında solunum devresinin ezilmesi veya kıvrılması, devrede su birikmesi, tıkanmış filtreler ve hastanın cihazla uyumsuz nefes alması da bu alarma neden olabilir. Alarm verdiğinde hasta kontrol edilir ve kanül aspire edilir. Aspirasyon sondası kanülden ilerlemiyorsa kanül tıkanmış olabilir ve hekimin önerdiği şekilde acil kanül değişimi gerekir. Kanül açıksa devre, filtreler ve hortumlardaki su kontrol edilir.

Yüksek Frekans Alarmı Neden Olur?

Yüksek frekans alarmı, hastanın dakikadaki solunum sayısının belirlenen üst sınırı aştığını gösterir. Hastanın daha sık kendi nefesini alması, nefes darlığı, ağrı, ateş, huzursuzluk veya kanülde salgı birikmesi bu alarma yol açabilir. Devredeki kaçak veya hortumlarda biriken su da cihazın kendiliğinden tetiklenmesine ve alarm vermesine neden olabilir. Önce hasta kontrol edilir ve gerekiyorsa aspire edilir, ardından devre gözden geçirilir. Hastanın solunum ihtiyacı değişmiş olabileceği için durum hekime bildirilmeli ve cihaz ayarları hekim tarafından hastanın güncel durumuna göre düzenlenmelidir.

Kontrollü Nefes Uyarısı Ne Anlama Gelir?

Kontrollü nefes, cihazın kendi başlattığı nefestir. Hasta belirlenen süre içinde kendisi nefes almadığında cihaz, hekimin belirlediği değerlerle hastaya nefes verir. Ekranda kontrollü nefes uyarısının sık görülmesi, hastanın kendi solunumunun yetersiz kaldığını gösterebilir. Bu durum hekime bildirilmelidir.

Yüksek Kaçak Alarmı Neden Olur?

Maske ile kullanılan noninvaziv ventilasyonda ve kaçaklı devrelerde belirli bir miktar hava kaçağı normaldir. Cihaz bu kaçağı hesaba katarak çalışır. Yüksek kaçak alarmı, kaçağın cihazın telafi edebileceği sınırı aştığını gösterir. Maskenin yüze iyi oturmaması, maske bandının gevşemesi, maske boyutunun uygun olmaması, hastanın ağzının açık kalması, maskenin silikon kısmının yıpranması ve devre bağlantılarının gevşek olması bu alarmın sık görülen nedenleridir. Maske yeniden yerleştirilir, bant ayarlanır ve bağlantılar kontrol edilir. Yıpranmış maske yenisiyle değiştirilmelidir. Alarm sık tekrarlanıyorsa farklı bir maske tipi veya boyutu gerekebilir.

Oksijen Alarmları Ne Anlama Gelir?

Oksijen kaynağına bağlanarak kullanılan ve oksijen ölçüm sensörü bulunan cihazlarda, hastaya verilen havadaki oksijen oranı izlenir. Düşük oksijen alarmı, oksijen oranının belirlenen alt sınırın altına düştüğünü gösterir. Oksijen tüpünün bitmesi, tüp vanasının tam açık olmaması, oksijen konsantratörünün kapanması veya oksijen hortumunun ayrılması ya da ezilmesi bu alarmın sık nedenleridir. Yüksek oksijen alarmı ise oksijen akışının gereğinden fazla açık olduğunu gösterebilir. Oksijen akışı yalnızca hekimin belirlediği değerde tutulmalıdır. Kaynak ve bağlantılar doğru olduğu halde alarm devam ediyorsa oksijen sensörünün kalibrasyonu veya değişimi gerekebilir.

Elektrik Kesildiğinde Ventilatör Neden Alarm Verir?

Ev tipi mekanik ventilatörler şebeke elektriği kesildiğinde kendiliğinden bataryaya geçer ve çalışmaya devam eder. Cihaz bu geçişi sesli ve ışıklı bir uyarıyla bildirir. Alarm verdiğinde önce cihazın fişinin prize takılı olduğu ve prizde elektrik olduğu kontrol edilir. Elektrik kesintisi uzun sürecekse harici batarya veya jeneratör gibi yedek güç kaynağı hazırlanmalıdır. Batarya süresi cihaza, bataryanın yaşına ve cihaz ayarlarına göre değişir. Bu süre önceden öğrenilmeli ve uzun kesintiler için plan yapılmalıdır.

Düşük Batarya Alarmı Ne Anlama Gelir?

Düşük batarya alarmı, cihazın bataryasının bitmek üzere olduğunu gösterir. Batarya tamamen biterse cihaz hastaya solunum desteği veremez. Bu nedenle alarm verdiğinde cihaz hemen şebeke elektriğine veya harici bataryaya bağlanmalıdır. Elektrik sağlanamıyorsa hasta resüsitatörle solutulur ve 112 aranır. Batarya yalnızca şebeke elektriği olmadığında kullanılmalı ve tamamen boşalmasına izin verilmemelidir. Uzun süre kullanılmayan cihazların bataryaları da kullanım kılavuzuna göre düzenli olarak şarj edilmelidir.

Fan Alarmı Neden Olur?

Mekanik ventilatörün içinde, cihazı soğutan bir fan bulunur. Fan alarmı veya yüksek iç sıcaklık alarmı, cihazın yeterince soğutulamadığını gösterir. Cihazın hava girişinin kapanması, hava giriş filtresinin tıkanması, cihazın sıcak bir ortamda bulunması veya fanın arızalanması bu alarma neden olabilir. Cihazın hava girişinin açık olduğu ve filtrenin temiz olduğu kontrol edilir. Alarm devam ediyorsa cihazda arıza olabilir. Hastanın solunumu yedek cihazla güvenceye alınmalı ve teknik servise başvurulmalıdır.

Tanımsız Batarya Uyarısı Neden Olur?

Tanımsız batarya uyarısı, cihazın takılı olan bataryayı tanımadığını gösterir. Orijinal olmayan veya arızalı bir batarya, batarya bağlantılarındaki temas sorunu ve batarya bölümünde biriken toz bu uyarıya neden olabilir. Batarya, cihaz elektrik kesintisinde hastaya solunum desteği vermeye devam edebilsin diye vardır. Bu nedenle batarya uyarıları ertelenmemeli, cihaz teknik servise kontrol ettirilmelidir. Cihazın periyodik bakımlarının üreticinin belirttiği aralıklarla yapılması bu tür sorunların önüne geçer.

Cihaz Arızası Alarmı Verdiğinde Ne Yapılmalıdır?

Bazı alarmlar, cihazın kendi iç kontrollerinde bir arıza bulduğunu gösterir. Ekranda servis gerekli, teknik arıza veya cihaz çalışmıyor gibi uyarılar görülebilir. Bu durumda cihazın hastaya güvenli solunum desteği verdiğine güvenilemez. Hasta hemen yedek cihaza bağlanır veya resüsitatörle solutulur. Ardından teknik servise başvurulur. Cihaza bağımlı hastaların evinde bu nedenle yedek bir ventilatör bulundurulması önerilir.

Alarmları Azaltmak İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

  • Solunum devresi düzgün yerleştirilmeli, ezilmemeli ve kıvrılmamalıdır.
  • Hortumlarda biriken su düzenli olarak boşaltılmalıdır.
  • Evde her zaman yedek solunum devresi, filtre ve trakeostomi kanülü bulundurulmalıdır.
  • Kanül düzenli olarak aspire edilmeli, kaflı kanülde kafın şişkinliği kontrol edilmelidir.
  • Filtreler kullanım kılavuzuna göre temizlenmeli veya değiştirilmelidir.
  • Devre değiştirildikten sonra gerekiyorsa devre kalibrasyonu yapılmalıdır.
  • Cihazın periyodik bakımları düzenli olarak yaptırılmalıdır.
  • Cihaz mümkün olduğunca şebeke elektriğine bağlı tutulmalı, batarya düzenli olarak şarj edilmelidir.
  • Cihaz ayarları ve alarm sınırları yalnızca hekimin talimatıyla değiştirilmelidir.

Hasta eve çıkmadan önce hasta yakınlarının cihazın alarmları, devre değişimi, kafın kontrolü ve acil durumda yapılacaklar konusunda eğitim alması gerekir. Taburculuk sırasında bu eğitim verilmediyse hekimden ve cihazı teslim eden teknik ekipten eğitim istenmelidir.