Evde Hastasına Bakan Ailelerin Psikolojik Durumu Nasıldır?

Özel bakıma ihtiyaç duyan birinin tüm sorumluluklarını üstlenmeyi düşünmek bile başlı başına bir stres kaynağıdır. Gönüllü olarak böyle bir yükün altına girmek kendi hayatımızdan ödün vermek demektir. Ne kadar zor olursa olsun bu durum sadakat, sevgi ve duygusal bağlar sayesinde gerçekleşir. Aile üyeleri, hasta bakıcı rolü üstlendiğinde unutulmaması gereken çeşitli faktörler bulunmaktadır.

Evde bakıma ihtiyaç duyan hastaların aile bireylerinin yaklaşık % 60’ı geçici bir süre de olsa kendi kariyerlerine veya iş hayatına ara vermek zorunda kalmaktadır. Hastasının tüm bakımlarını yapan bu kişiler neredeyse 24 saat boyunca hastayla ilgilenirler. Ailede bulunan birkaç fert birlikte hastalarının bakımıyla ilgilenirse o zaman dönüşümlü olarak görev bölümü yapılabilir. Böylece bu yük paylaştırılmış olur.

Evde Hastasına Bakan Ailelerin Psikolojik Durumu Nasıldır?

Bu görevler hasta olan yakınımıza duyduğumuz sevgi sayesinde yerine getirilir. Sevgi ve bağlılık nedeniyle, hasta olan kişinin acil bir ihtiyacının olabileceği veya hayati tehlike yaşayabileceği düşünülerek sürekli endişe içinde olmak yaygın bir durumdur. Şöyle bir gerçek var ki hastaya bakan kişilerin de kendi özel hayatları vardır ve kendilerine zaman ayırmaları gerekir. Bu bir ihtiyaç ve zorunluluktur. Aksi halde hastaya bakan kişiler çok kısa bir süre içinde pes etme noktasına gelebilir.

Hayat çoğu zaman planladığımız şekilde gitmez. Bugün kendimiz veya bir yakınımız hasta olmayabilir, ayrıca hiçbir sağlık sorunu da yaşamayabiliriz ama her zaman başımıza kötü bir olay gelmesi riski vardır. Ailemizden birisi aniden hastalanabilir, geçici veya kalıcı süreyle evde bakıma ihtiyaç duyabilir. Biz de bu yakınımıza bakma sorumluluğunu almak zorunda kalabiliriz. Ancak hayatın bizi getirdiği nokta şu anda bize ihtiyacı olan hastamızın yanında olma zorunluluğudur. Bu duyguları ve sevgi bağını bir kenara atıp bize ihtiyacı olan hastayı görmezden gelmek vicdanen uygun olmayacaktır.

Evde Hastasına Bakan Ailelerin Psikolojik Durumu Nasıldır?

Evde bakımına devam edilen hastaların en büyük sorunlarından birisi bir yerden başka bir yere transferleridir. Eğer kişi tamamen yatağa bağımlı değilse bu işlem nispeten kolay olmaktadır. Yatağa bağımlıysa ve uzuvlarını kullanamıyorsa transfer işleminde hasta yakınlarına çok iş düşmektedir. Bu durum ayrıca ciddi bir sorumluluk yükü de oluşturmaktadır. Çünkü yanlış bir hareket yapılırsa hasta yere düşebilir, bu nedenle ciddi zararlar görebilir veya hayatını kaybedebilir. Transfer işlemi birkaç kişiyle birlikte çok dikkatli bir şekilde yapılmalıdır. Hatta bu işlem için üretilmiş medikal ürünleri ve tıbbi cihazları kullanmak daha güvenli olacaktır. Hastanın transfer işlemleri sorumluluğunu tek başına alan aile üyesi zamanla hem ruhsal hem de fiziksel olarak çok yorgun düşecektir.

Hasta bakımı ciddi şekilde sistemli çalışma ve dikkat gerektirmektedir. Bir yandan hastanın alması gereken ilaçları takip ederken diğer yandan beslenme düzenine riayet edilmelidir. Doktorun önerdiği diyet varsa buna da sadık kalınmalıdır. Ayrıca hastanın düzenli olarak vücut temizliğinin de yapılması gerekir. Hasta altı bezi kullanıyorsa değişimi ve temizliği çok iyi takip edilmelidir. Bu işlemler yapılırken hastanın ve hastaya bakan kişilerin onuru korunmalıdır. Aksi halde bu durum aile fertlerine yük olacak hale dönüşür.

Hasta bakan aile fertleri genellikle eşine bakmak zorunda olan 50-60 yaş arasındaki kişilerden oluşmaktadır. Bu nedenle hasta yakınının da bazı fiziksel kısıtlamaları olabilir ve bir takım sağlık sorunları yaşıyor olabilir. Kendi sağlığıyla mı ilgilensin yoksa hastasının sağlığıyla mı şeklinde bir seçim yapması gerekir.

Evde Hastasına Bakan Ailelerin Psikolojik Durumu Nasıldır?

Herkesin kendine özel olarak ayırdığı bir zaman dilimi olması gerekir. Kişi bu sürede hobileriyle veya sevdiği aktivitelerle zaman geçirerek ya da sosyal ortamlara katılarak hayattan zevk alabilir durumda olmalıdır. Ancak ailesinde bakıma muhtaç bir birey varsa bu kişiyle ilgilenmekten kendisine vakit ayıramaz hale gelir. Sonuç olarak aile bireyleri kendilerini birdenbire kısır bir döngü içinde bulurlar. Bir anda, yaşamları çok yoğun şekilde duygusal baskı altına alınır.

Uzun süreyle hastasına bakmak zorunda kalan aile fertleri karşılaştığı fiziksel ve duygusal zararın farkına varamamaktadır. Bir süre sonra karşılaştıkları psikolojik rahatsızlıklar ve bunların olumsuz etkileri sebebiyle içinde bulundukları durum çekilmez bir hal alır. Evde hasta bakan aile fertlerinin yoğun olarak yaşamış olduğu bazı psikolojik sorunlar:

  • Kronik yorgunluk
  • Anksiyete ya da stres nöbetleri
  • Uyku sorunları
  • Değişken ruh hali
  • Kilo alıp verme
  • Ağrı kesicilere bağımlılık
  • Sosyal izolasyon
  • Depresyon
  • Hafıza kaybı ya da dikkat dağınıklığı

 

Çok sevdiğimiz ve bakıma ihtiyacı olan hastamızı düşünürken kendimizi unutmamalıyız. Bu şekilde olursa ailenin tüm üyeleri olumsuz olarak etkileniyor ve geri dönüşü çok zor olan süreçler yaşanıyor. Aile fertleri arasında gerekli iş bölümü yapılarak hem hastanın hem de diğerlerinin bu süreci en az problemli şekilde geçirmesi sağlanabilir.