BPAP

BPAP

İki seviyeli pozitif solunum yolu basıncı üreten cihazlara BPAP denir. Diğer adıyla da Bilevel CPAP olarak bilinir. Bu cihazlar genel olarak non-invaziv (maske ile) kullanım için geliştirilmiştir. İnvaziv, yani trakeostomi kanülü veya endotrakeal tüp vasıtasıyla kullanılan özellikte BPAP cihazları da mevcuttur. BPAP cihazları, kişi nefes alırken ve verirken farklı hava basınçları uygular. Böylece solunum yollarında oluşan basınç farkından faydalanırız. IPAP, kullanıcı nefes alırken, EPAP ise nefes verirken cihazın uyguladığı basınç değeridir. EPAP, IPAP değerinden küçük olmalıdır. Böylece, tedavi amaçlı olarak solunum yollarında basınç farkı oluşturulabilir.

IPAP ve EPAP değerleri eşit şekilde ayarlanırsa bu uygulama CPAP’a dönüşür. Daha açık şekilde CPAP’ın anlamı, tek seviyeli sürekli solunum yolu basıncıdır. Örneğin, BPAP cihazında IPAP = 10 cmH2O ve EPAP = 10 cmH2O ayarlanırsa bu durum 10 cmH2O basınçta CPAP uygulaması haline gelir.

Maskeyle kullanılan BPAP (Bilevel CPAP) cihazları genellikle, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), akut ve kronik solunum yetmezliği, pnömoni ve astım gibi rahatsızlıkların tedavileri için evlerde ve hastanelerde kullanılır. İnvaziv BPAP cihazları ise çoğunlukla hastanelerde kullanılır. Maskeyle kullanılan BPAP cihazlarında 4-5 tane solunumsal parametre varken, invaziv olanlarda daha fazla parametre mevcuttur. Ayrıca BPAP, sadece cihaz olarak algılanmamalıdır. Hastanelerde veya evlerde kullanılan mekanik ventilatör cihazlarının içinde bulunan bir solunum modunu da ifade eder.

BPAP

Hekimlerin BPAP cihazıyla tedavi yöntemine karar vermesinde birkaç önemli husus rol oynamaktadır. Bunlardan birincisi, bazı hastaların yüksek basınca uyum gösterememesidir. Özellikle CPAP cihazıyla 12 cmH2O ve üzeri basınç uygulandığında bazı hastalar rahat şekilde nefes alamamaktadır. İkinci husus, yüksek basınç sebebiyle nefes verirken de sorun yaşanmasıdır. Buna, ekspirasyon zorluğu adı verilir. Üçüncüsü, az önce de belirttiğim KOAH gibi tıkayıcı nitelikte olan akciğer hastalıklarıdır. Dördüncü husus ise, obezite gibi bir hastalık nedeniyle gelişen hipoventilasyon sendromudur. Bunlara benzer sebeplerle, BPAP tedavisi hekimler tarafından tercih edilebilir.

Non-invaziv BPAP cihazları özellikle KOAH gibi akciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Bazı uyku apnesi hastalarında aynı zamanda KOAH da görülmektedir. Böyle bir durumda, CPAP veya OTOCPAP yerine BPAP cihazı önerilebilir. Aynı zamanda oksijen yetersizliği de varsa oksijen konsantratörü kullanmak gerebilir. Bahsettiğim tüm bu cihazlar ve aksesuarları uzman hekim önerisiyle kullanılması gereken tıbbi ürünlerdir. Bunların, hekim dışı önerilerle kullanılması insan sağlığı üzerinde riskler oluşturabilir.

BPAP Cihazlarının Çeşitleri

  • Bilevel S (BPAP S) Cihazı
  • Bilevel ST (BPAP ST) Cihazı
  • Bilevel ST (BPAP ST) AVAPS Cihazı

 

Hastanın durumuna göre, BPAP çeşidi ve solunumsal parametreler hekim tarafından belirlenir. Bu cihazlar, özellikle vücudunda karbondioksit miktarı yüksek olan kişiler içindir. Cihaz hastaya uygulanır ve solunum yollarında oluşturulan basınç farkı sayesinde, biriken karbondioksit vücuttan dışarı atılır, böylece kan hücrelerinde kalmaya devam etmez. Solunum sırasında vücuda alınan oksijen gazı, boşa çıkan kan hücrelerine tutunur ve dokulara iletilir.

BPAP

Karbondioksit gazının solunumda hayati bir yeri vardır. Oksijen, üst solunum yollarından geçer ve akciğerlere ulaşır. Akciğerlerin en uç kısmında bulunan alveollerde (hava keseciklerinde) kan hücresinde bulunan hemoglobine tutunmuş karbondioksit ile yer değiştirir. Sonrasında karbondioksit, akciğerlerden dışarı atılır. Bu döngü vücuttaki birçok sistemin sağlıklı çalışmasını sağlamaktadır. Solunumsal problemler varsa, kan hücrelerinden alveollere geçemeyen karbondioksit gazı kanda kalmaya devam eder. Bu durumda, hücreler dokulara yeteri kadar oksijen gazı taşıyamaz. Dokulara yeterli oksijen gitmediği zaman sağlık sorunları oluşmaya başlayacaktır.

BPAP uygulaması, non-invaziv (maske ile) olarak yapıldığında genellikle ora-nazal yani ağız-burun maskeleri kullanılır. Bazı durumlarda nazal (burun) veya total face (tüm yüz) maskeleri kullanıldığını da görürüz. Nazal ve benzeri maske çeşitleri kullanılacaksa, hava kaçağı olmaması için, hastanın ağzını kapalı tutması gerekir. Hangi maske çeşidinin kullanılacağı yapılan testlerden sonra doktor tarafından belirlenir. Piyasada 6 tip maske vardır. BPAP cihazları bu maske çeşitlerinin hepsiyle kullanıma uygundur. Burada önemli olan hekimin hangi çeşit maskeyi önereceğidir.

Hastanın BPAP tedavisine uyumunu arttırmak için gereken en önemli faktörün maske çeşidi olduğunu unutmamalıyız. Ayrıca maskenin tasarımı, boyutu ve üretilirken kullanılan ham maddesi gibi özellikler de tedavi sürecini olumlu veya olumsuz şekilde etkiler.

CPAP ve BPAP Maske Çeşitleri

  • Burun Yastıkçıklı Maske
  • Nazal Kanül
  • Nazal Maske
  • Ora-Nazal Maske
  • Oral Maske
  • Tüm Yüz Maskesi

 

Kaynaklar

http://file.toraks.org.tr/TORAKSFD23NJKL4NJ4H3BG3JH/mse2-ppt-pdf/6_remzi_altin.pdf

http://www.tuberktoraks.org/managete/fu_folder/2002-02/2002-50-2-317-334.pdf

http://www.drdenizdogan.com/2017/11/restriktif-akciger-hastalgnda.html