Havalı Yatak

Yatalak hasta bakımında kullanılan en önemli medikal ürünlerden bir tanesi havalı yataktır. Sürekli yatmak zorunda olan hastaların en çok ihtiyaç duydukları üründür. Kişinin cildinde yatak yarası (bası yarası) oluşmasını engellemek için kullanılmaktadır. Hastanın yattığı yatağın üzerine serilir. Havalı yataklar genel olarak şişirme motoru ve şişme yatak olmak üzere 2 parçadan oluşur.

Yatak Yarası (Bası Yarası) Nedir?

Havalı yatakların bası yarasını nasıl engellediğini tam olarak anlayabilmek için öncelikle bu kronik yaraların nasıl oluştuğunu bilmemiz gerekir.

Hastaların vücudunda oluşan kronik yaraların 40%’ı bası yarasıdır. Yatan hastanın cildinin belli bölümlerinde sürekli olarak basınç olursa bir süre sonra o bölgede kızarıklık oluşacaktır. Özellikle kemik çıkıntılarının olduğu bölgelerde daha yoğun şekilde görülür. Bunun nedeni bu bölgelerin yatağa daha fazla basınçla ve daha uzun süre temas etmesidir. Özellikle topuk, dirsek, kuyruk sokumu, kalça ve kulakta daha sık şekilde kızarıklık gözlenir. Kişinin vücudundaki bu bölgeler uzun süre basınca maruz kalmaya devam ederse yatak yaraları oluşacaktır.

Havalı Yatak

Halk arasında bası yarası veya yatak yarası olarak bilinen bu cilt rahatsızlığının tıptaki adı dekübitüs veya dekübit ülseridir. Bu nedenle havalı yataklara anti-dekübit yatak adı da verilmektedir.

Sürekli yatan hastaların kemikleri ile yatak arasında kalan yumuşak dokuları vücut ağırlığı nedeniyle basınca maruz kalmaktadır. Basınca maruz kalan dokulara kan gidemez. Bu nedenle dokulardaki hücrelere besin ve oksijen ulaşamaz. Basınca maruz kalan dokularda bir süre sonra hücreler hızlı bir şekilde ölür ve yatak yaraları oluşur.

Yatak yaralarının oluşmasını hızlandıran birkaç neden daha vardır. Cildin ıslak olması, vücut sıcaklığının yüksek olması veya sürtünmenin olması bası yaralarının oluşumunu hızlandırır. Bunun dışında beslenme ve vitamin eksikliği de yaraların oluşmasını hızlandırmaktadır. Ayrıca şeker hastalığı ve kan dolaşımı bozukluğu gibi rahatsızlıklar da yatak yaralarının oluşmasına sebep olmaktadır.

Sürekli olarak yatağa bağımlı olan hastalar bası yarasından korunmak için havalı yatak kullanmalıdır.

Havalı Yatak Çeşitleri

Havalı yatakların 3 çeşidi vardır:

Baklava Tipi Havalı Yatak
Boru Tipi Havalı Yatak
Pozisyon Aldıran Havalı Yatak

Baklava Tipi Havalı Yatak

Bu tip havalı yataklar adını baklava dilimi şeklinde olan hava kanallarından alır. Baklava şeklinde olan hava kanalları şişirme motoru tarafından yönetilir.

Çalışma prensibi şu şekildedir: Bir sıra hava kanalı şişirilirken diğer sıra söndürülür. Böylece yatan hastanın cildinde oluşan basınç değiştirilmiş olur. Sönen hava kanallarına denk gelen bölgedeki damarlarda kan akışı hızlanır. Böylece dokulardaki hücrelere ulaşan oksijen ve besin artar. Yatak yarası oluşumu bu şekilde engellenir.

Piyasadaki en uygun fiyatlı havalı yataklar baklava tipi olanlardır.

Boru Tipi Havalı Yatak

Bu tip havalı yataklar adını boru şeklinde birbirine paralel konumlandırılmış hava kanallarından almaktadır. Çalışma prensibi baklava tipi havalı yatağa benzer. Bir hava kanalı şişirilirken diğeri söndürülür. Böylece cilt üzerinde oluşan basınç değiştirilmiş olur. Basıncın azaldığı bölgelerde kan akışı hızlanır ve yatak yarası oluşumu bu şekilde engellenir.

Boru tipi havalı yatakların piyasada birkaç çeşidi bulunmaktadır ve bunlar farklı özelliktedirler. Örneğin bazı boru tipi havalı yataklar A+B, bazıları ise A+B+C sistemiyle çalışır. A+B sistemiyle çalışan havalı yataklar A+B+C sistemiyle çalışanlara göre daha uygun fiyatlıdır.

A+B ve A+B+C Boru Tipi Havalı Yatakların Farkı Nedir?

Havalı Yatak

A+B+C sistemiyle çalışan havalı yataklar bası yaralarını önleme konusunda diğerlerine göre daha başarılıdır. Ayrıca 4. seviyeye kadar yatak yaralarına karşı koruyucu etkisi vardır.

A+B+C havalı yatak sisteminde şişirme motoru üzerinde birbirinden bağımsız üç hava çıkışı ve yatak üzerinde üç hava girişi vardır. Böylece şişirme motoru, hava kanallarını birbirlerinden bağımsız şekilde sırasıyla yönetir ve ciltte oluşan basıncı daha etkili şekilde değiştirir. A+B havalı yataklarda ise şişirme motoru üzerinde iki hava çıkışı mevcuttur. Bu sistemde hava kanallarının bir sırası şişirilirken diğer sıra indirilir. Bu şekilde basınç değişimi sağlanır.

A+B sistemli boru tipi havalı yataklar sadece birinci ve ikinci evre yatak yaralarında etkilidir. A+B+C sistemli havalı yataklar ise dördüncü evreye kadar yatak yaralarına karşı etkilidir.

Bu farklar nedeniyle A+B+C tipi boru tipi havalı yataklar diğerlerine göre daha etkili bir şekilde bası yaralarını önlemektedir.

Ventilasyon Özellikli Boru Tipi Havalı Yatak

Havalı Yatak

Ventilasyon özellikli hava yataklar hastanın yattığı bölgeye sürekli olarak hava üfler. Böylece cildin kuru kalmasına yardımcı olur. Ayrıca sürekli havalanan ciltte kızarıklık ve yara riski de azalır.

Piyasada bulunan boru tipi havalı yatakların bazılarında ventilasyon özelliği yoktur. Bunlar diğerlerine göre daha uygun fiyatlıdır. Hastada yatak yarası oluşumu riskini en aza indirmek için ventilasyon özellikli boru tipi havalı yatak kullanılması gerekmektedir.

Pozisyon Aldıran Havalı Yatak

Havalı YatakYatan hastaya sağa ve sola belli bir açıda pozisyon veren havalı yataklar da vardır. Bunlara pozisyon aldıran havalı yatak veya pozisyonlu hava yatak denilmektedir.

Normal koşullarda sürekli yatan hastaların iki saatte bir sağa veya sola pozisyon aldırılması gerekir. Böylece cilde uygulanan basınç değişir ve yatak yarası oluşması engellenir. Gece gündüz sürekli olarak bu işlemin yapılması hasta bakıcıları ve refakatçileri yorar. Bu nedenle hastaları yatak yarasından en etkili şekilde korumak için pozisyon aldıran havalı yatak kullanılması gerekir.

Havalı YatakPozisyon aldıran havalı yataklar A+B+C sistemiyle çalışan boru tipi havalı yataklardır. Farkı hastayı sürekli olarak sağa ve sola belirli bir açıyla pozisyonlandırmasıdır. Böylece bası bölgeleri değiştirilerek yara yarası oluşumu engellenir.

Piyasada ventilasyonlu ve ventilasyonsuz olmak üzere iki tip pozisyonlu havalı yatak vardır. Yatak yaralarından maksimum düzeyde korunmak için ventilasyonlu havalı yatak tercih edilmesi gerekir.

Sonuç

Havalı yataklar bası yaralarının engellenmesinde kullanılan en önemli medikal cihazlardır. Özellikle pozisyon aldıran havalı yataklar bu konuda çok etkilidir. Hastada yatak yarası oluşmuş olsa dahi pozisyonlu havalı yatak kullanarak yaralar kısa sürede iyileştirilebilir. Havalı yataklar hastanelerde ve evlerde yatan hastaların bakımında mutlaka kullanılması gerekir.